Soorten stoma's

Een stoma is een kunstmatig gemaakte uitmonding van de darm waaruit ontlasting of urine komt. Tijdens de operatie wordt de darm (of een stukje dunne darm, waarin de urineleiders gehecht zijn), door een gaatje in de buikwand naar buiten geleid, omgeslagen en vastgehecht.

Een stoma is niet pijnlijk. Een stoma wordt aangelegd door een chirurg of uroloog wanneer de ontlasting of urine het lichaam niet via een natuurlijke weg kan of mag verlaten

Soorten stoma's
Hoe ziet een stoma eruit?
Hoe werkt een stoma?
Het opvangmateriaal
Leven met een stoma
Meer informatie

Soorten stoma's

Er bestaan verschillende soorten stoma’s:

Een stoma kan permanent, maar ook tijdelijk aangebracht worden. Een tijdelijke stoma is bijvoorbeeld nodig als een gedeelte van de dikke darm rust nodig heeft. Een permanente stoma wordt aangebracht wanneer de hele dikke darm verwijderd is.

Een stoma kan enkelloops of eindstandig aangelegd zijn. Dit betekent dat er één aanvoerend darmdeel naar buiten gebracht is. Wanneer van een darmlus een stoma wordt gemaakt dan heeft de stoma twee openingen. Dit soort stoma wordt een dubbelloops stoma genoemd. Als twee darmdelen los van elkaar in de buikwand worden ingehecht ( split of divigerend stoma) wordt de stoma waar alleen wat slijm uitkomt een slijmfistel genoemd

Hoe ziet een stoma er uit?

De stoma heeft de kleur van het wangslijmvlies. Vorm: een rond of ovaal bolletje wat ongeveer 1 à 2 cm. uitsteekt en een doorsnede heeft van ongeveer 2 tot 4 cm. Een stoma op de dikke darm wordt meestal links op de buikwand aangebracht en een urostoma en stoma op de dunne darm rechts. Na de operatie is de stoma vaak erg gezwollen. Na ongeveer 3 maanden verandert de vorm van de stoma bijna niet meer.


Aanleg enkelstandig stoma	Colostoma

Hoe werkt een stoma?

Het verschil met de anus en plasbuis is dat de stoma geen sluitspier heeft. Een stoma is slechts een opening en omdat de sluitspier ontbreekt kan de ontlasting en lucht of de urine niet opgehouden worden. Hiervoor zijn speciale opvangmaterialen ontwikkeld.

Het opvangmateriaal

De ontlasting of urine uit de stoma komt in een zakje. Dit zakje is lucht- en geurdicht en moet ongeveer 1 à 2 maal per dag worden verwisseld. In de thuissituatie gebeurt dit meestal op het toilet of in de badkamer. Na de operatie wordt er al snel gestart met het aanleren van materiaal legen en verschonen. Direct na de operatie wordt er transparant opvangmateriaal gebruikt om de stoma goed te kunnen bekijken.

Er zijn verschillende soorten opvangmaterialen waaruit een keuze kan worden gemaakt. Voor de stomaverzorging kan gekozen worden uit het eendelig systeem en het tweedelig systeem. Het eendelig systeem bestaat uit een dunne flexibele huidplaat waar een zakje aan vastzit. Het tweedelig systeem bestaat uit een losse huidplaat waarop een zakje bevestigd wordt. De huidplaten zijn er met / zonder pleisterrand (microporeus), een wat dikkere huidplaat, of juist een hele dunne. De keuze is o.a. afhankelijk van de mogelijkheden die de stomadrager heeft om het materiaal aan te brengen en van het draagcomfort. De stomaverpleegkundige helpt u bij het kiezen van het meest geschikte materiaal.

Afhankelijk van de productie wordt de huidplaat verwisseld. Bij dikke ontlasting ongeveer 2 keer per week en bij dunne ontlasting of urine vaker. Ook bij sterke transpiratie door koorts of warm weer kan het nodig zijn vaker het materiaal te verwisselen.

De zakjes voor gebonden ontlasting zijn gesloten en moeten 2-3 keer daags gewisseld worden.
De stomazakjes voor dunne ontlasting en urine zijn aan de onderzijde te legen. Het handigst gaat dit zittend op het toilet tussen de benen door. Deze zakjes kunnen 1 keer op een dag gewisseld worden. De beste tijd hiervoor is 's ochtends voor het ontbijt.

Voordat de patiënt wordt ontslagen uit het ziekenhuis heeft de stomaverpleegkundige geregeld dat de patiënt zijn materialen in huis heeft. De eerste bestelling kan ook in het ziekenhuis worden bezorgd. Dit wordt afgesproken met de leverancier en de patiënt. Het is raadzaam dat de patiënten informeren bij hun verzekeraar of er een voorkeursleverancier is.

Leven met een stoma

Het leven met een stoma kent naast een wat tijdrovender lichamelijke verzorging weinig beperkingen. Met een stoma kan men gewoon onder de douche, in bad of naar het zwembad. Tijdens deze activiteiten wordt het opvangmateriaal ook gedragen. De patiënt kan als hij hersteld is van de operatie meestal zijn werkzaamheden weer hervatten. Ook sporten behoort tot de mogelijkheid, alleen stellen gevechtssporten, zoals judo, hoge eisen aan het opvangmateriaal. Krachtsporten, zoals gewichtheffen, en zwaar tillen worden afgeraden vanwege de extra verhoogde buikdruk, waardoor er complicaties kunnen ontstaan.