Screeningsinstrumenten kinderen

Bij kinderen worden groeicurven gebruikt om de voedingstoestand te monitoren. Al voordat afwijkingen op de groeicurven ontstaan, kan een risico op ondervoeding opgespoord worden met de screeningsmethode STRONG-kids. Deze screeningsmethode is ontwikkeld voor gebruik in het ziekenhuis.


Er zijn aparte groeicurven voor jongens en meisjes in verschillende leeftijdscategorieën. Ook zijn er aparte groeicurven voor specifieke doelgroepen, zoals kinderen van Turkse en Marokkaanse afkomst en kinderen met het syndroom van Down. Voor kinderen jonger dan 1 jaar wordt de groeicurve gewicht naar leeftijd gebruikt. Voor kinderen ouder dan 1 jaar is dat gewicht naar lengte. Daarnaast geldt voor alle kinderen de groeicurve lengte naar leeftijd.

Voor gebruik van de groeicurven is uitleg van de SD en SDS nodig: de standaard deviatie (SD) is een maat voor de spreiding. In de groeicurven zijn de SD lijnen opgenomen. De 0-lijn geeft de gemiddelde groei van de groep weer. De standaard deviatie score (SDS) is het aantal SD’s boven of onder het gemiddelde.

Voorbeeld:

  • een negatieve SDS voor het gewicht betekent dat het gewicht achterblijft op het gemiddelde dat past bij de leeftijd (bij kinderen < 1 jaar) of de gemiddelde lengte (bij kinderen > 1 jaar)
  • een negatieve SDS voor de lengte betekent dat de lengte achterblijft op het gemiddelde bij de leeftijd
  • zit een kind boven de lijn (positieve SDS)? Dan is hij of zij langer of zwaarder dan gemiddeld.

Voor prematuur geboren kinderen moet tot de leeftijd van 2 jaar worden uitgegaan van de gecorrigeerde leeftijd. Dit is de leeftijd gerekend vanaf het moment dat het kind officieel geboren had moeten worden. Het is dus de huidige leeftijd min het aantal weken dat het kind te vroeg geboren is.

Voorbeeld:

  • een kind van 15 weken oud, geboren na 35 weken zwangerschap is qua ontwikkeling/ groei pas 10 weken oud

Zet het gewicht en (voor kinderen ouder dan 1 jaar) de lengte uit in de groeicurve en beoordeel de SDS.

Dit kan digitaal via de groeiwijzer of download de app iGrow van TNO. Voor professionals kan de growth analyser worden gebruikt.

Er is sprake van acute ondervoeding als:

  • bij kinderen van 29 dagen tot 1 jaar oud: als het gewicht voor de leeftijd onder de -2 SD zit
  • bij kinderen ouder dan 1 jaar: als het gewicht voor de lengte onder de -2 SD zit
  • bij kinderen jonger dan 1 jaar: als het gewicht voor de leeftijd in de afgelopen 3 maanden met meer dan 1 SD naar beneden afbuigt
  • bij kinderen ouder dan 1 jaar: als het gewicht voor de lengte in de afgelopen 3 maanden met meer dan 1 SD naar beneden afbuigt

Er is sprake van chronische ondervoeding als:

  • bij kinderen jonger dan 4 jaar: als de lengte voor leeftijd in het afgelopen jaar met 0.5 tot 1 SD naar beneden afbuigt
  • bij kinderen ouder dan 4 jaar: als de lengte voor leeftijd in het afgelopen jaar met 0.25 SD naar beneden afbuigt
  • bij alle leeftijden: als de lengte voor de leeftijd onder de -2 SD zit

Als ondervoeding is geconstateerd, is verwijzing naar de diëtist raadzaam.

De STRONG-kids bestaat uit 4 vragen. Wanneer een vraag met ‘ja’ wordt beantwoord, wordt een aantal punten toegekend. De totaalscore geeft advies over de vervolginterventies. Het is aan te bevelen om gedurende de opname deze risico-screening wekelijks te herhalen.

Vul het STRONG-kids formulier (pdf, 24KB) van de Stuurgroep ondervoeding in en bepaal de score.