PEG sonde

PEG is een afkorting van percutane endoscopische gastrostomie. Door de huid heen wordt een opening naar de maag gemaakt. Via deze opening wordt een PEG-sonde geplaatst. Dit gebeurt met behulp van een endoscoop (flexibele kijkbuis).


Aan de PEG sonde zit een plaatje dat aan de binnenzijde van de maagwand komt te zitten. Dit plaatje zorgt ervoor dat de sonde er niet uit kan vallen. Aan de buitenkant zit een fixatieplaatje (driehoekje) dat tegen de buikwand wordt aangeschoven en vastgemaakt.

De PEG sonde die in Ziekenhuis Gelderse Vallei wordt geplaatst is de Fresenius sonde charrière 15. Deze is van PUR (polyurethaan).

Wanneer de sonde gebruikt wordt voor voeden, wordt de charrière 15 geplaatst. Wanneer de sonde gebruikt wordt om de maag te hevelen, wordt de charrière 20 geplaatst.


De indicatiestelling voor het plaatsen van een PEG-sonde (klinisch of poliklinisch) gaat altijd in overleg met de voedingsverpleegkundige.

Indicaties

  • neurologische aandoeningen met langdurige of persisterende slikstoornissen
  • persisterende slikstoornissen bij bijvoorbeeld een maligniteit in mond- en/of keelholte
  • persisterende passagestoornissen bij bijvoorbeeld een maligniteit in de oesophagus
  • recidiverende aspiratie
  • langdurige katabole toestand en ziekten waarbij langdurig aanvullende sondevoeding nodig kan zijn, bijvoorbeeld bij anorexie en cachexie
  • onrustige patiënten waar de neusmaagsonde zeer frequent wordt uitgetrokken
  • palliatieve situaties voor het hevelen van maaginhoud

Contra-indicaties

absolute contra-indicaties

  • complete obstructie van de slokdarm
  • zeer korte levensverwachting
  • ontbrekende transilluminatie door de buikwand (is niet van tevoren vast te stellen)

relatieve contra-indicaties

  • ascites
  • portale hypertensie met oesophagusvarices
  • maagcarcinoom
  • maagresectie
  • sepsis
  • peritonitis carcinomatosa
  • gestoorde bloedstolling
  • peritoneaal dialyse

De voedingsverpleegkundigen coördineren de PEG sonde plaatsingen klinisch en poliklinisch binnen Ziekenhuis Gelderse Vallei. Zij inventariseren en stellen de indicatie tot plaatsing van de PEG sonde. Ook de patiënten weten waar zij terecht kunnen met vragen.

Voeding en medicatie

  • tot 6 uur voor plaatsing mag er nog gegeten worden
  • tot 3 uur voor plaatsing mag u nog helder vloeibaar drinken
  • bij gebruik van sondevoeding mag nog 3 uur voor plaatsing sondevoeding toegediend worden
  • zuurremmende medicatie: 1 dag voor de ingreep niet toedienen

Antistolling

  • Acetylsalicylzuur(asasantin,duoplavin) NSAID/clopidogrel(plavix): continueren
  • NOAC (rivaroxaban/ dabigatran/apixaban): Overleg met maag-darm-leverarts
  • Coumarine-derivaten: acenocoumarol/fenprocoumon (marcoumar/sintrommitis): continueren, 38-48 uur voor scopie vitamine K 10 mg po, cito INR-controle 2 uur voor scopie

Ongeveer 1,5 uur voor plaatsing van de PEG sonde is de opname op de dagbehandeling. U krijgt op de dagopname 1 uur voor de ingreep antibiotica via een infuus.

De maag-darm-leverarts plaatst de PEG sonde. Het inbrengen vindt plaats op de endoscopiekamer. Deze plaatsing gebeurt onder een roesje met dormicum. Dit is geen narcose, maar medicatie die het bewustzijn verlaagt zodat u niets van de ingreep merkt.

Een PEG sonde wordt ingebracht door middel van een endoscopische procedure. Nadat de gastroscoop in de maag gebracht is, wordt de onderzoeksruimte verduisterd. Met behulp van transilluminatie wordt de plaats van de PEG sonde bepaald. Onder plaatselijke verdoving wordt een klein sneetje in de buikwand gemaakt waardoor een draad naar binnen gevoerd wordt. Met de scoop wordt de draad via de mond naar buiten gehaald. Daar wordt de PEG sonde aan de draad vastgemaakt. Vervolgens wordt de sonde voorzichtig aan de draad via het gemaakte sneetje naar buiten getrokken. Aan de binnenkant van de maag zit het inwendige fixatieplaatje van de PEG sonde.

Na het plaatsen van de PEG sonde gaat de patiënt terug naar de dagopname. Via de PEG sonde wordt 1 uur na plaatsing water toegediend. Als na toediening van het water geen misselijkheidklachten optreden mag u naar huis. Het opstarten van de sondevoeding gebeurt in de thuissituatie en niet in het ziekenhuis.

Door de PEG sonde wordt een fistelkanaal (een uitgang vanuit de maag door huid van de buik, naar buiten) gevormd tussen de maagwand en de buikwand. Het is belangrijk dat dit kanaal zich kan vormen, zodat er geen vocht of lucht in de buikholte kan komen.

voor de vorming van een fistelkanaal is het belangrijk dat het fixatieplaatje (driehoekplaatje) dat op de sonde zit, de eerste 10 dagen op dezelfde afstand gefixeerd blijft. De juiste afstand is aangegeven door middel van een markering (pleister) op de sonde vlak achter het fixatieplaatje (zie foto). Maak deze fixatie niet los.


  • maak 1 keer per dag de insteekopening schoon met een gaasje gedrenkt in chloorhexidine-tinctuur 0,5% in alcohol 70%. Leg het gaasje op de insteekopening en veeg het gaasje over de buik van de insteekopening af. Pak bij elke veegbeweging een nieuw schoon gaasje
  • maak het fixatieplaatje niet los. Controleer of de pleister nog vlak achter het fixatieplaatje zit
  • controleer de insteekopening bij het fixatieplaatje. Bij een te strakke fixatie kan onder het fixatieplaatje een drukplek ontstaan op de huid. Neem dan contact op met de voedingsverpleegkundige
  • controleer de insteekopening op roodheid, lekkage van pus, bloed en maaginhoud
  • plaats na het schoonmaken een steriel splitgaas om de sonde heen en plak een pleister op de split van het gaasje. Plak liever geen pleisters op de huid. Dit kan huidirritatie geven
  • als er tijdens de eerste week na plaatsing van de PEG sonde hevige buikpijn optreedt, stop dan direct met voeden en neem contact op met de voedingsverpleegkundige. ’s Avonds, ’s nachts en in het weekend neemt u contact op met de huisartsenpost
  • u mag wel douchen, maar niet in bad 

Het fistelkanaal is gevormd. De strakke fixatie van de PEG-sonde tegen de buikwand aan is niet meer nodig.

  • verwijder de pleister op de sonde. Deze is niet meer van belang
  • sonde gewoon mee wassen met de dagelijkse wasbeurt. Desinfecteren is niet meer nodig
  • als de sonde geen vocht meer afscheidt, is een gaasje om de sonde ook niet meer nodig


Dompel en draai de sonde na 10 dagen dagelijks een aantal centimeters naar binnen. Hiermee wordt voorkomen dat het plaatje in het maagslijmvlies vast gaat groeien (Bekijk de video om te zien waarom dompelen belangrijk is).

Koorts en/of pijn

Kort na het plaatsen van de PEG sonde kan dit duiden op peritonitis. Zit de PEG sonde er al langer, dan kan er sprake zijn van een lokale ontsteking.

Lekkage

Bij lekkage via het fistelkanaal kan het zijn dat de PEG sonde te los gefixeerd is. Maak het fixatieplaatje los en trek de sonde aan. Fixeer het fixatieplaatje dicht tegen de huid aan.

Roodheid van de huid

Roodheid van de huid kan komen door lekkage, huidirritatie of ontsteking. Zeker in combinatie met pus. Overleg met de voedingsverpleegkundige wanneer zich dit voordoet.

Bloedverlies

Bloedverlies vanuit het fistelkanaal vlak na plaatsing kan een nabloeding zijn. Laat de fixatie van de sonde strak en overleg met voedingsverpleegkundige of arts. Bloedverlies bij een PEG sonde die al langer zit wordt meestal veroorzaakt door hypergranulatieweefsel (wildvlees) Het gaat hier dan om een klein beetje bloedverlies dat goed te stelpen is door met een gaasje erop te drukken en even vast te houden. Hypergranulatieweefsel kan geen kwaad maar kan wel pijnlijk zijn. Dat kan een reden zijn om te behandelen. Overleg met de voedingsverpleegkundige.

Burried bumper

Het niet dagelijks dompelen van de PEG sonde kan resulteren in een burried bumper. Het inwendige fixatieplaatje aan de binnenkant van de maag is vast gaan groeien in het maagslijmvlies. De PEG sonde is niet meer te dompelen. Meestal komt er hierbij pus uit de insteekopening. Neem contact op met de voedingsverpleegkundige

  • een PEG sonde kan bij goede verzorging ongeveer 2 tot 3 jaar blijven zitten
  • de eindconnector (aansluitstukje aan het einde van de PEG sonde) dient 1 keer per week schoongemaakt te worden
  • draai hiervoor de delen van elkaar af. Maak de onderdelen schoon, eventueel met een tandenborstel, in een warm sopje en leg ze te drogen op een schone theedoek
  • zorg voor een reserve-exemplaar. Deze is te bestellen bij het facilitair bedrijf die sondevoeding levert
  • zet het afsluitklemmetje aan het eind van de sonde. Als door veelvuldig afklemmen van de sonde een gaatje of zwakke plek in de sonde ontstaat, kan er nog een stukje van de sonde afgeknipt worden