PEJ sonde

PEJ is de afkorting van percutane endoscopische jejunostomie. De PEJ-sonde wordt met via de mond door de maag in de dunne darm gebracht. Dit gebeurt met behulp van een endoscoop (flexibele kijkbuis). In de buik wordt een sneetje in de huid gemaakt. Daardoor wordt de sonde naar buiten geplaatst.

Voor een PEJ-sonde kunnen verschillende soorten sondes worden gebruikt. De voedingsverpleegkundige zal u hier uitleg over geven.

De indicatiestelling PEJ plaatsing klinisch en poliklinisch gaat in overleg met de voedingsverpleegkundige.

Indicaties

  • veelvuldige migratie naar de maag van de dunne sonde in de PEG-J
  • ontbreken van de maag
  • persisterende slikstoornissen met grote aspiratiekans

Voorbereiding

De voedingsverpleegkundigen coördineren de PEJ sonde plaatsingen klinisch en poliklinisch binnen Ziekenhuis Gelderse Vallei. Zij inventariseren en stellen de indicatie tot plaatsing van de PEJ sonde. U kunt bij hen terecht met vragen.

Voeding en medicatie

  • zuurremmende medicatie: 1 dag voor de ingreep niet toedienen
  • als u antistolling (bloed verdunnende medicijnen) gebruikt, geef dit altijd aan
  • Acetylsalicylzuur(asasantin,duoplavin) NSAID/clopidogrel(plavix): continueren
  • NOAC (rivaroxaban/ dabigatran/apixaban): overleg met maag-darm-leverarts
  • Coumarine-derivaten: acenocoumarol/fenprocoumon (marcoumar/sintrommitis): continueren, 38-48 uur voor scopie vitamine K 10 mg po, cito INR-controle 2 uur voor scopie

Tot 6 uur voor plaatsing mag u nog eten (indien mogelijk). Tot 3 uur voor plaatsing mag nog helder vloeibaar drinken. Daarna moet u nuchter zijn van vast en vloeibare (sonde)voeding.

Tijdens de ingreep

Een PEJ sonde wordt geplaatst op de afdeling endoscopie (B1 functieafdeling) van Ziekenhuis Gelderse Vallei. De maag-darm-leverarts plaatst de PEJ sonde. U krijgt een slaapmiddel door het infuus. Geen narcose, maar een roesje zodat u niets van de ingreep merkt.

Door middel van een flexibele kijkbuis (endoscoop) gaat de maag-darm-leverarts via de mond door de slokdarm voorbij de maag naar het begin van de darm. Aan het einde van de endoscoop zit een camera, waarmee de arts in de maag en darm kan kijken. Met de endoscoop wordt beoordeeld waar de PEJ sonde door de huid gaat. Hierna wordt de huid plaatselijk verdoofd en vindt het inbrengen van de sonde plaats. De ingreep duurt ongeveer 20 minuten.

Na het plaatsen van de PEJ-sonde gaat u terug naar de dagopname. 1 uur na plaatsing wordt er water via de PEJ sonde gegeven. Als er na toediening van het water via de PEJ sonde geen misselijkheidklachten optreden mag u naar huis. Het opstarten van de sondevoeding gebeurt bij een poliklinische patiënt in de thuissituatie en niet in het ziekenhuis.

De eerste 10 dagen

De eerste 10 dagen wordt er door de PEJ sonde een fistelkanaal (een uitgang vanuit de darm door huid van de buik, naar buiten) gevormd tussen de darmwand en de buikwand. Het is belangrijk dat dit kanaal zich kan vormen, zodat er geen vocht of lucht in de buikholte kan komen.

Voor de vorming van een fistelkanaal is het belangrijk dat het driehoekplaatje (fixatieplaatje) wat op de sonde zit, de eerst 10 dagen op dezelfde afstand gefixeerd blijft. De juiste afstand is aangegeven door middel van een markering (pleister) op de sonde vlak achter het driehoeksplaatje (zie foto). Maak deze fixatie niet los.


Verzorging

  • 1 keer per dag de insteekopening schoonmaken met een gaasje gedrenkt in chloorhexidine-tinctuur 0,5% in alcohol 70%. Leg het gaasje op de insteekopening en veeg het gaasje over de buik van de insteekopening af. Pak bij elke veegbeweging een nieuw schoon gaasje
  • maak het fixatieplaatje niet los. Controleer of de pleister nog vlak achter het fixatieplaatje zit
  • controleer de insteekopening bij het fixatieplaatje. Bij een te strakke fixatie kan onder het fixatieplaatje een drukplek ontstaan op de huid. Neem dan contact op met de voedingsverpleegkundige
  • controleer de insteekopening op roodheid, lekkage van pus, bloed en darminhoud
  • plaats na het schoonmaken een steriel splitgaas om de sonde heen en plak een pleister op de split van het gaasje. Plak liever geen pleisters op de huid. Dit kan huidirritatie geven
  • als er tijdens de eerste week na PEJ plaatsing hevige buikpijn optreed, stop dan direct met voeden en neem contact op met de voedingsverpleegkundige. ’s Avonds, ’s nacht en in het weekend neemt u contact op met de huisartsenpost
  • u mag wel douchen, maar niet in bad   

Na 10 dagen

De markering op de sonde (pleister) speelt na 10 dagen geen rol meer. Verwijder daarom de pleister op de sonde. Houd de afstand tussen het fixatieplaatje en de buikwand ongeveer 2 mm. Indien het plaatje te strak tegen de buik zit, dan kan het plaatje losser gezet worden. Wanneer geen vocht meer langs de sonde loopt, is een gaasje niet meer nodig. De sonde hoeft niet meer gedesinfecteerd te worden, maar kan mee gewassen worden met water en zeep.

Dompelen

Duw de sonde na 10 dagen dagelijks 2 centimeter naar binnen. Hiermee wordt voorkomen dat het inwendige plaatje dat in de darm zit in het darmlijmvlies vast gaat groeien (burried bumper, zie complicaties). Als het niet lukt om de sonde naar binnen te duwen, overleg dan met de voedingsverpleegkundige.


Maak het fixatieplaatje los maken en duw de sonde naar binnen. Trek de sonde weer aan en fixeer het fixatieplaatje weer tegen de buikwand aan met 2 millimeter tussenruimte.

Koorts en/of pijn

  • bij koorts in de eerste 10 dagen na plaatsing is overleg met een arts noodzakelijk
  • zo ook bij buikpijn die niet minder wordt of zelfs erger
  • neem in deze gevallen contact op met de voedingsverpleegkundige. In de avonden of weekend bel de huisartsenpost voor overleg   

Lekkage

Bij lekkage via het fistelkanaal kan het zijn dat de PEJ sonde te los gefixeerd is. Maak het fixatieplaatje los en trek de sonde aan. Fixeer het fixatieplaatje dicht tegen de huid aan.
   

Roodheid 

Roodheid van de huid kan komen door lekkage, huidirritatie of ontsteking. Zeker in combinatie met pus. Overleg met de voedingsverpleegkundige.

Bloedverlies

Bloedverlies vanuit het fistelkanaal vlak na plaatsing kan een nabloeding zijn. Laat de fixatie van de sonde strak en overleg met voedingsverpleegkundige of arts. Bloedverlies bij een PEJ sonde die al langer zit is meestal hypergranulatieweefsel (wildvlees) Het gaat hier dan om een klein beetje bloedverlies wat goed te slepen is door het met een gaasje erop te drukken en even vast te houden. Hypergranulatieweefsel kan geen kwaad maar kan wel zeer doen. Dan kan een redenen zijn omdat te behandelen. Overleg met de voedingsverpleegkundige.

Burried bumper 

Het niet dagelijks dompelen van de PEJ sonde kan resulteren in een burried bumper. Het inwendige fixatieplaatje aan de binnenkant van de darm is vast gaan groeien in het darmslijmvlies. De PEJ is niet meer te dompelen. Ook niet als de sonde nat is of met glijmiddel is ingesmeerd. Neem contact op met de voedingsverpleegkundige.

De soort sonde als PEJ kan verschillende aandachtspunten hebben. De voedingsverpleegkundige kan hier uitleg over geven.