Wisseling jejunum of gastro-/jejunum katheter met röntgenstraling

Het wisselen van de katheters vindt plaats op de doorlichtkamer op de afdeling radiologie van Ziekenhuis Gelderse Vallei.

Met een doorlichtcamera kan de verpleegkundig consulent voeding met behulp van een voerdraad de oude sonde verwijderen en een nieuwe plaatsen. Voor deze techniek gebruiken ze de Avanos katheters. Bij deze techniek is geen roesje nodig, er wordt plaatselijk verdoofd met gel.

Hoe zien deze katheters eruit?

  • op de buikwand is de gastro-/jejunum katheter vastgezet met een ronde fixatieschijf
  • in de maag wordt de katheter op zijn plek gehouden door een ballon gevuld met 5 ml water
  • aan het einde van de sonde zit een voedingspoort en een ballonventiel. Hiermee wordt de ballon in de maag/darm opgeblazen en leeggemaakt

De gastro/jejunum katheter die in Ziekenhuis Gelderse Vallei wordt geplaatst onder doorlichting is een siliconen katheter.

De wissel vindt plaats:

  • als de huidige sonde vervangen moet worden
  • als er gewisseld moet worden naar een button waarvan het einde in het jejunum ligt

De wissel vindt plaats op de afdeling radiologie

U gaat naar de afdeling radiologie van Ziekenhuis Gelderse Vallei. De endoscopie verpleegkundig of de verpleegkundig consulent voeding haalt u op en begeleidt u naar de doorlichtkamer. Deze kamer lijkt op de kamer waar röntgenfoto’s worden gemaakt. U wordt gevraagd te gaan liggen op het doorlichtapparaat.

Deze mensen zijn aanwezig

Aanwezig zijn:

  • MDL-arts of verpleegkundig consulent voeding
  • endoscopie verpleegkundige
  • radiologisch assistent, voor de bediening van de camera

Er is geen roesje nodig

Bij deze ingreep is een roesje niet nodig, u bent dus wakker. De insteek wordt met lidocaïne gel verdoofd.

De katheter wordt verwisseld met een voerdraad

Met behulp van het doorlichtapparaat wordt een voerdraad geplaatst. Hiermee wordt uw huidige katheter verwijderd en wordt uw nieuwe katheter geplaatst. 

Naar huis

Als de procedure geslaagd is, mag u meteen weer naar huis. De verzorging van de katheter blijft hetzelfde als bij de oude katheter

  • verwijder de pleister op de sonde, deze is niet meer nodig
  • sonde gewoon mee wassen met de dagelijkse wasbeurt
  • de gastrostomiekatheter kan losgemaakt worden van de fixatiedisc en gedompeld worden
  • het is belangrijk de sonde elke week een kwartslag te draaien en vast te zetten met een grip lok pleister zodat de insteek niet gaat wijken

  • de inhoud van de ballon kan 1x per maand gecontroleerd worden door met een spuitje het vocht op te zuigen (aspireren) uit het ballonventiel en zo nodig bij te vullen tot 5 ml water

Als u gaat zwemmen in chloorhoudend water is het verstandig de PEJ af te plakken met een doorzichtige pleister. Als u gaat zwemmen in de zee, hoeft u geen speciale behandeling toe te passen.

Dompel de sonde dagelijks 5 tot 10 cm naar binnen. Hiermee voorkomt u dat het ballonnetje in het maagslijmvlies vastgroeit.

Zo moet u dompelen

Maak het fixatieplaatje los en duw de sonde naar binnen. Trek de sonde weer aan en zet het fixatieplaatje weer vast tegen de buikwand. Houd 5 tot 10 mm tussenruimte aan.

Een button kan niet gedompeld worden.

Probeer zo min mogelijk fijngemalen medicatie door de sonde te geven. Overleg met de apotheker welke medicatie omgezet kan worden om het risico op verstopping van de sonde tot een minimum te beperken.

Dit kunt u doen om verstopping te voorkomen

  • bij gebruik van sondevoeding via de pomp: spoel de sonde minimaal 4x per dag door met 30 ml lauwwarm water 
  • na elke voeding of toediening van medicatie via de sonde: spoel de sonde door met met 30 ml lauwwarm 
  • wanneer de sonde niet wordt gebruikt: spoel de sonde 1x per dag door met 30 ml lauwwarm

Dit kunt u doen bij verstopping

  • probeer de sonde door te spuiten met een 20 ml spuit met handwarm water. Maak met een pompende beweging met de spuit
  • rol de sonde eens door de vingers als voeding aangekoekt zit. Spuit door met lauwwarm water en herhaal dit 
  • probeer na te gaan waardoor de verstopping is veroorzaakt. Als medicatie de oorzaak is van de verstopping, moet er vaak een nieuwe sonde geplaatst worden
  • is de sonde verstopt door sondevoeding, dan kan de verstopping vaak opgeheven worden door bovenstaande methoden
  • gebruik voor het ontstoppen alleen lauwwarm water, of een mespuntje baking soda opgelost in water in een 20ml Enfit spuit of Natriumbicarbonaat 4,2%
  • wanneer het niet lukt de verstopping op te heffen, neem contact op met de verpleegkundig consulent voeding

Let op

Gebruik geen kleiner spuitje dan 10 cc om de sonde open te krijgen. Kleinere spuitjes kunnen de druk in de sonde zo verhogen dat er een gaatje in de sonde kan komen.

Neem contact op met verpleegkundig consulent voeding bij volgende verschijnselen:

  • lekkage langs de sonde
  • irritatie van het fistelkanaal
  • ontsteking van het fistelkanaal
  • hypergranulatieweefsel
  • buried bumper
  • drukplekken van de sonde

Fixatieballon is lek

Wanneer de fixatieballon lek is kan de sonde uit het fistelkanaal glijden:

  • plak de sonde vast met een pleister op de buik en zorg zo snel mogelijk voor een nieuwe katheter
  • neem hiervoor contact op met de verpleegkundig consulent voeding of dienstdoende MDL-arts

  • zorg ervoor dat de huid onder het fixatieplaatje na het douchen of wassen goed wordt afgedroogd
  • spuit de sonde na het geven van voeding of medicatie door met 30 ml lauwwarm water
  • houd de afstand tussen de buik en fixatieplaatje in de gaten. Als de sonde te strak zit, kan dit drukplekken geven. Zit de sonde te ruim, dan kan dit lekkage geven. Hierdoor kan het fistelkanaal geïrriteerd raken waardoor infectie en lekkage kan ontstaan
  • bij verlies van de gastrostomiekatheter is het van belang om zo snel mogelijk weer een sonde terug te plaatsen. De insteekopening kan binnen een paar uur dicht groeien. Als er geen andere gastrostomiekatheter beschikbaar is, stop dan de lekke gastrostomiekatheter zo spoedig mogelijk terug in de insteekopening en plak deze vast op de buik. Bestel dan alsnog een nieuwe gastrostomiekatheter.
    Let op: stop de toediening van sondevoeding. Omdat de ballon niet gevuld is, kan lekkage ontstaan
  • lees op de verpakking van de fabrikant hoe lang de katheter kan blijven zitten
  • als er geen voeding wordt toegediend, is 1x per dag doorspuiten met 30 ml lauwwarm water voldoende
  • wanneer de sonde in Ziekenhuis Gelderse Vallei is geplaatst, is er een reservesonde aanwezig

Deze katheters dienen om de 3 tot 8 maanden vervangen te worden, afhankelijk van de conditie van de katheter.

De katheter wordt vervangen door de verpleegkundig consulent voeding of de MDL-arts. U kunt hiervoor een afspraak maken bij de MDL-functieafdeling of contact op nemen met de verpleegkundig consulent voeding. Zie ook het hoofdstuk Plaatsing.