Medicijnen via een sonde

Het komt regelmatig voor dat patiënten met slikklachten en/of door de aanwezigheid van een sonde hun medicijnen niet goed kunnen innemen. De meest voor de hand liggende oplossing lijkt tabletten verpulveren of capsules openen zodat het geneesmiddel als poeder kan worden toegediend. Dit kan echter tot verschillende problemen leiden.

Advies voor de zorgverlener van de thuiszorg

Bekijk bij patiënten met een sonde die orale geneesmiddelen krijgen de (on)mogelijkheden zorgvuldig. Overleg zo nodig met de apotheek. Voorkom waar mogelijk het verpulveren van tabletten en het openen van capsules. Let erop dat bij een andere toedieningsweg de dosering per toediening en/of het doseerinterval vaak anders is.

Lukt het slikken van tabletten niet? Overleg dit dan met de behandelend arts en/of apotheker. In de apotheek wordt de medicatie zo mogelijk omgezet in vormen die via de sonde of op een andere wijze kunnen worden toegediend. Zoals poeders, zetpillen of dranken. Voor de toediening van medicatie via de sonde is het meestal niet van belang of het uiteinde in de maag of in het jejunum ligt. Kan de medicatie weer op de normale wijze ingenomen worden? Meld dit dan opnieuw bij de apotheek.

Voedsel vertraagt de opnamesnelheid van een geneesmiddel. Het effect van voedsel op de beschikbaarheid van het geneesmiddel varieert. Dit is afhankelijk van de eigenschappen van het geneesmiddel.

Aandachtspunten

  • tabletten en capsules met gereguleerde afgifte niet verpulveren of openen
  • tabletten en capsules met maagsapresistente coating niet verpulveren of openen, tenzij toegediend via een jejunumsonde
  • andere tabletten kunnen in principe worden verpulverd met behulp van een zogenaamde 'Pill-mill'
  • pas de keerdosis en doseerfrequentie aan bij het omzetten naar normale tabletten
  • voorkom bij het oraal toedienen van injectievloeistoffen verwarring met parenteraal toedienen
  • spuit de sonde voor en na het geven van de medicatie altijd goed door met minimaal 20 ml lauwwarm water per keer
  • raadpleeg bij twijfel de apotheker

Geneesmiddelen met een vertraagde afgifte geven de werkzame stof gedurende lange tijd gelijkmatig af. Deze vormen bevatten soms 2 tot 3 keer de normale dosis van het geneesmiddel. Het aantal doseringen per dag wordt zo aanzienlijk teruggebracht. Wanneer deze tabletten verpulverd of capsules opengemaakt worden, gaat het vertraagde afgiftesysteem verloren. De totale hoeveelheid geneesmiddel komt in 1 keer beschikbaar voor absorptie in de bloedbaan. Daardoor kunnen toxische effecten ontstaan. Ook neemt de duur van de werking af. Het is niet altijd in de naamgeving terug te vinden of men te maken heeft met een vertraagde afgiftevorm.

Achtervoegsels bij medicatie met gereguleerde afgifte zijn:

  • retard
  • mga (met gereguleerde afgifte)
  • durette
  • long acting
  • Contin (Continue)
  • CR (Controlled Release)
  • chrono
  • XR (eXtended Release)
  • OROS (Oral Osmotic System)
  • ZOC (Zero Order Control)
  • SR (Slow Release)
  • HBS (Hydrodynamically Balanced System)

Sommige tabletten en capsules hebben een maagsapresistente coating. De bedoeling van deze coating is de maag te passeren zonder uiteen te vallen. Er zijn 2 mogelijkheden:

  • de coating dient als bescherming tegen maagzuur en/of pancreasenzymen. Verpulveren geeft dan een onderdosering
  • de coating dient als bescherming van de maagwand, omdat het maagslijmvlies geïrriteerd kan raken door het geneesmiddel. Verpulveren geeft dan een verhoogde kans op gastro-intestinale bijwerkingen

Achtervoegsels maagsap-resistente coating:

  • E.C. (Enteric Coated)
  • MSR (MaagSap-Resistent)