Artrose

Artrose is een aandoening waarbij het kraakbeen dunner en zachter wordt. Dit leidt tot vervorming van het bot direct onder het kraakbeen. Artrose wordt vaak gezien als verouderingsproces of slijtage, dit is niet helemaal juist. Artrose is een reumatische ziekte die op zichzelf voorkomt, maar ook kan ontstaan na een gewrichtsontsteking of bij zwakke gewrichtsbanden. Artrose komt vaker voor op oudere leeftijd, maar kan in principe op elke leeftijd voorkomen.

Wat is artrose?

Artrose is een van de drie hoofdvormen van reuma. Artrose is een chronische aandoening en verloopt langzaam progressief; dat wil zeggen dat het niet over gaat en langzaam erger wordt.

In het gewricht komen twee botten bij elkaar. Die zijn van kraakbeen gemaakt. Deze worden bij elkaar gehouden door banden en een gewrichtskapsel. Aan de binnenkant van het kapsel zit een slijmvlieslaag, ook wel synovium genoemd. Deze slijmvlieslaag werkt als smeermiddel. Alle gewrichten in ons lichaam zijn op deze manier opgebouwd. Om deze botten niet tegen elkaar te laten schuren, zitten er op het uiteinde van de botten schokdempende kussentjes. Bij artrose worden de kraakbeenkussentjes langzaam afgebroken. Na verloop van tijd gaan de botten over elkaar heen schuren. Dit leidt tot vervorming van het bot direct onder het kraakbeen. Er vormen zich aan de rand van het gewricht zichtbare en voelbare knobbels, osteofyten genoemd. Deze knobbels beperken de beweeglijkheid van het gewricht. Ook kunnen zenuwen bekneld raken. Dit kan pijn, gevoelsstoornissen en krachtsverlies veroorzaken.

U kunt zich voorstellen dat het verlies van kraakbeen, het over elkaar heen schuren van bot en de osteofyten zorgen voor pijn. Artrose kan gepaard gaan met ontstekingen. Het gewricht wordt dan warm, dik en stijf.

Ontstaan artrose

Er zijn meerdere factoren in het spel die invloed hebben op het krijgen van artrose. Veroudering, geslacht, overgewicht, langdurige overbelasting of een zware blessure kunnen een rol spelen bij het ontstaan van artrose. Vrouwen hebben vaker last van artrose dan mannen.

Onderzoek

De arts maakt voor het stellen van de diagnose gebruik van uw verhaal en lichamelijk onderzoek. Uw arts onderzoekt uw gewrichten of er vocht aanwezig is en/of er vergroeiingen voelbaar zijn. Afhankelijk van uw klachten wordt verder gekeken. Meestal laat uw arts röntgenfoto's maken. De ruimte tussen twee botuiteinden op de foto zegt iets over de dikte van het kraakbeen. Op de foto kunnen afwijkingen te zien zijn, terwijl u toch weinig klachten heeft. Omgekeerd kan de foto er goed uitzien, terwijl u veel pijn heeft. Artrose is niet vast te stellen door bloedonderzoek.

Lees hieronder welke onderzoeken gebruikelijk zijn bij artrose in de verschillende gewrichten.

Klachten van de knieartrose

  • stijfheid bij het opstaan, startpijn
  • moeilijk kunnen lopen of lang staan
  • niet kunnen traplopen
  • de knie niet meer kunnen strekken
  • een X- of O-beenstand krijgen

Diagnose knieartrose

De orthopeed stelt de ernst van de slijtage vast via lichamelijk onderzoek, een röntgenfoto en eventueel een kijkoperatie om de binnenkant van de knie te beoordelen.

Klachten van de heupartrose

  • stijfheid bij het opstaan
  • moeilijk kunnen lopen
  • niet kunnen bukken of traplopen
  • niet kunnen fietsen
  • een voortdurende pijn in de lies, door irritatie van het gewrichtskapsel
  • 's nachts pijn in de liesstreek, soms uitstralend naar de billen en het been

Diagnose heupartrose

De orthopeed stelt de ernst van de slijtage vast via lichamelijk onderzoek, een röntgenfoto en een CT-scan.

Klachten van de schouderartrose

  • pijn
  • de schouder en arm niet goed kunnen bewegen  
  • stijfheid van de schouder

Diagnose schouderartrose

De orthopeed stelt de ernst van de slijtage vast via lichamelijk onderzoek, een röntgenfoto en eventueel een kijkoperatie om de binnenkant van de schouder te beoordelen. 

Wat kunt u zelf doen?

Bewegen is belangrijk als u artrose heeft. Vaak wordt gedacht dat bewegen de artrose verergerd, dit is niet het geval. Het is juist belangrijk om uw gewrichten soepel te houden en uw spieren te trainen. Kies een activiteit of sport die bij u past. Houdt hierbij rekening met uw grenzen en voorkom overbelasting. Voor advies kunt u hiervoor terecht bij de reumaconsulent of een fysiotherapeut.

Overgewicht is een van de belangrijkste risicofactoren voor de ontwikkeling en verergering van artrose. Heeft u overgewicht, kijk dan wat u kunt doen om af te vallen.

Het is belangrijk om uw gewrichten niet te overbelasten. Een goede balans tussen rust in inspanning kan zorgen voor minder pijnklachten.

Behandeling

Als u via de reumatoloog de diagnose artrose gekregen heeft, krijgt u een afspraak bij de reumaconsulent. Zij geeft u informatie over de aandoening en adviezen hoe u in het dagelijks leven met de klachten van de artrose kunt omgaan. Naast eventuele aanpassing in uw leefstijl kan de behandeling bestaan uit. 

Is een gewricht ernstig beschadigd, dan is een prothese soms de enige oplossing. 

Consultkaart voor bij een heupprothese

Een consultkaart is een keuzehulp voor patiënten. Op een consultkaart staan verschillende behandelopties voor de artrose in de knie. De belangrijkste vragen en antwoorden vindt u in dit schema, of kijk voor meer informatie op www.consultkaart.nl.