Cholesterol (verhoogd)

Cholesterol is een vetachtige stof. Het is een bouwstof voor cellen en hormonen. Cholesterol verpakt in LDL, het zogenaamde LDL-cholesterol, wordt het slechte cholesterol genoemd omdat het een bijdrage levert aan slagaderverkalking (atherosclerose).

Wat is cholesterol?

Cholesterol is een vetachtige stof. Het is een bouwstof voor cellen en hormonen. Het is een noodzakelijke stof voor het lichaam. Het grootste deel van het cholesterol in het lichaam wordt door de lever aangemaakt. Het restant is afkomstig uit voedsel.

Omdat cholesterol een vetachtige stof is, lost het niet op in het bloed. Daarom kan cholesterol alleen worden getransporteerd als het wordt verpakt in eiwitbolletjes. Dit zijn de zogenaamde lipoproteïnen. De belangrijkste lipoproteïnen zijn Lage-Dichtheid-Lipoproteïnen (LDL) en Hoge-Dichtheid-Lipoproteïnen (HDL).

Cholesterol verpakt in LDL, het zogenaamde LDL-cholesterol, wordt het slechte cholesterol genoemd. Het LDL vervoert cholesterol van de lever naar de cellen en de spieren. Bij een hoge concentratie kan onderweg cholesterol aan de binnenkant van een slagader achterblijven. Dat leidt tot het dichtslibben van de bloedvaten, ook wel aderverkalking of atherosclerose genoemd.

Cholesterol verpakt in HDL, het zogenaamde HDL-cholesterol, wordt het goede cholesterol genoemd. HDL zorgt ervoor dat een teveel aan cholesterol naar de lever wordt vervoerd. Vervolgens komt het via de lever in de darm terecht. Uiteindelijk  verlaat het cholesterol het lichaam via de ontlasting.

Klachten bij een verhoogd cholesterol

Een verhoogd cholesterol veroorzaakt primair geen klachten. Een verhoogd LDL-cholesterol kan wel leiden tot een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Het proces van aderverkalking leidt tot een steeds slechtere doorstroming van de slagaders. Sommige organen krijgen daardoor minder zuurstof waardoor er een acute afsluiting van het bloedvat kan ontstaan. Uiteindelijk kan dat leiden tot een hartinfarct of beroerte. Ook kunnen er problemen ontstaan bij de doorbloeding van de benen. Het laatste geeft klachten bij het lopen met als gevolg de zogenaamde etalagebenen.

Oorzaken

De hoogte van het LDL-cholesterol is in hoge mate erfelijk bepaald.
Soms bestaat er een specifieke oorzaak voor een verhoogd LDL-cholesterol, zoals:

  • een te traag werkende schildklier
  • sommige nierziekten
  • bijwerkingen van bepaalde medicijnen
  • een erfelijke aandoening (als familiaire hypercholesterolemie)

Hoogte van het cholesterol

Met de hoogte van het cholesterol wordt meestal het totaal cholesterol bedoeld. Totaal cholesterol is de optelsom van HDL-cholesterol, LDL-cholesterol en triglyceriden (vrije vetzuren). Het totale cholesterolgehalte geeft beperkte informatie.
Het is beter om het HDL-cholesterol, LDL-cholesterol en de triglyceriden afzonderlijk te beoordelen. Of de waarden te hoog of te laag zijn, is afhankelijk van de situatie van de patiënt.

Bij patiënten met bewezen hart- en vaatziekten of een hoog risico daarop, wordt een strengere norm gehanteerd. Voor deze patiënten geldt dat het LDL-cholesterol bij voorkeur lager dan 2,5 mmol/l (en in sommige gevallen zelfs lager dan 1,8 mmol/l) moet zijn. Om dit te bereiken is dikwijls medicatie nodig. Het HDL-cholesterol dient groter te zijn dan 1,0 mmol/l.

Wat kunt u zelf doen?

Verlagen van het LDL-cholesterol leidt tot een afname van het risico op hart- en vaatziekten. Een lager LDL-cholesterol kan  effectief worden bereikt met medicijnen. Minder effectief, maar wel nuttig, kan verbetering worden bereikt door:

  • meer lichaamsbeweging
  • het eten van minder verzadigde vetten
  • afname van alcoholconsumptie

Met name bij patiënten die al een uiting van hart- en vaatziekten hebben, is de behandeling met medicijnen meestal onvermijdelijk. In 90 procent van de gevallen worden deze medicijnen goed verdragen. In 10 procent van de gevallen veroorzaken deze medicijnen bijwerkingen: onschuldige maar hinderlijke spierklachten (er is geen blijvende schade).
Overleg bij bijwerkingen altijd met uw behandelend arts. In dat geval kan uw arts met u zoeken naar medicijnen die u wellicht wel kunt verdragen.

In het merendeel van de gevallen kan de huisarts een verhoogd cholesterol goed behandelen. In sommige gevallen is een verwijzing naar de internist noodzakelijk.

Vooruitzichten

Meestal is de behandeling met medicijnen een blijvende behandeling.