Osteoporose

Osteoporose wordt ook botontkalking genoemd. Het is een aandoening aan het skelet waarbij de botsterkte afneemt. De botmassa vermindert en de botstructuur veranderd. Hierdoor ontstaan gemakkelijk botbreuken. De meest voorkomende botbreuken zijn pols-, heup-, en wervelbreuken.

Ontstaan osteoporose

Ons skelet maakt continue nieuw botweefsel aan en breekt oud botweefsel af. Per jaar wordt meer dan 10% van het botweefsel vernieuwd. Tot ons 35e jaar wordt meer bot aangemaakt dan afgebroken en zo neemt de botmassa toe. Daardoor worden onze botten zwaarder en steviger. Na het 35e jaar wordt er meer bot afgebroken dan aangemaakt met als gevolg een afname van de botmassa. Bij vrouwen na de overgang gaat dit proces sneller. Het is normaal dat bij het ouder worden de botten ook brozer worden. Pas als er bovenmatige bot afbraak plaatsvindt, spreken we van osteoporose.Niet alleen oudere mensen kunnen osteoporose krijgen, het komt ook voor bij jongere mensen. Ongeveer 18% van de vrouwen boven de 50 heeft osteoporose. Bij mannen boven de 50 jaar is dit ongeveer 6%.

Onderzoek

De diagnose wordt gesteld aan de hand van een DEXA-onderzoek, waarbij de botdichtheid wordt gemeten in de heupen en onderrug.

Als u wilt laten onderzoeken of u osteoporose heeft, kunt u hierover contact opnemen met uw huisarts. Als u boven de 50 jaar bent en u heeft een botbreuk gehad, kan dit eventueel ook via de Osteoporosepolikliniek. Hiervoor heeft u een verwijzing nodig van uw huisarts of specialist.

Behandeling

Als u osteoporose heeft, krijgt u medicijnen voorgeschreven (bisfosfonaten). Deze medicijnen kunnen de osteoporose niet genezen. Zij remmen de afbraak van het bot waardoor de botmassa niet verder afneemt. Het is belangrijk dat u voldoende calcium binnenkrijgt met de voeding of een calciumtablet. Ook het vitamine D is van belang. Om voldoende vitamine D aan te kunnen maken, moet u elke dag een half uur naar buiten. Eventueel wordt het vitamine D aangevuld met tabletten. Bewegen zorgt voor toename van de botmassa en versterking van de spieren.

Wat kunt u zelf doen?

Gebruik gezonde voeding, rijk aan calcium (kalk). Voor het gezond houden van uw botten is het van belang dat u genoeg calcium binnenkrijgt. Volwassenen, kinderen in de groei, zwangere vrouwen en ouderen hebben allemaal hun eigen calciumbehoefte. De hoeveelheden, zoals deze worden aanbevolen door de Gezondheidsraad, zijn voor volwassene 1000 mg per dag, 50-plussers 1100 mg per dag en voor 70-plusser 1200 mg per dag.

De bovengrens, waarboven de kans bestaat dat ongewenste effecten kunnen optreden, is gesteld op 2500 mg per dag. Rijk aan calcium zijn vooral zuivelproducten. Wie op de lijn let, mag gerust magere zuivelproducten nemen. Ze bevatten evenveel calcium als volle producten. In het algemeen kunnen we stellen dat het eten van drie á vier porties zuivel per dag voldoende is. Een voeding zonder zuivelproducten levert ongeveer 250 mg calcium, maar dit is te weinig voor een goede botopbouw of behoud van de botmassa.

Ga regelmatig naar buiten.Onder invloed van de zon maakt uw huid vitamine D aan. Deze vitamine zorgt ervoor dat het calcium uit het voedsel opgenomen kan worden in de botten. Het is daarom belangrijk dat u elke dag tenminste 30 minuten buiten bent. Vitamine D zit ook in voedingsmiddelen zoals (vette) zeevis, haring en makreel en verder in margarine, halvarine en boter.

Neem voldoende lichaamsbeweging. Regelmatig bewegen kan leiden tot een verbetering van uithoudingsvermogen, spierkracht, lichaamsgewicht en een algeheel goed gevoel. Een gezond streven hierbij is minimaal een half uur per dag matig intensief bewegen. Verzwakking van botten gaat samen met ouder worden. Regelmatige lichaamsbeweging kan dit proces afremmen. Botten kunnen zich namelijk aanpassen aan de eisen die aan hen worden gesteld. Zo blijven de botten van mensen die ze regelmatig belasten langer sterk. Dit aanpassingsvermogen is ook op hogere leeftijd nog aanwezig. 

Bij aanwezigheid van osteoporose is het risico op een botbreuk groter. Het is daarom van belang om vallen en misstappen zoveel mogelijk te voorkomen. Lenigheid, behendigheid en spierkracht zijn belangrijk om het vallen te voorkomen. Dit kunt u zelf onderhouden door regelmatig te bewegen. Het effect van bewegen wordt duidelijk als we kijken naar mensen die lange tijd aan bed zijn gekluisterd. Wanneer men een half jaar nauwelijks kan bewegen doordat men in bed ligt, verliest men 30% aan botsterkte. 

Wees matig met alcohol en koffie, stop met roken. Zowel koffie als alcohol verminderen de calciumopname en daarmee de botaanmaak. Ook roken remt de botaanmaak. Het is beter om niet meer dan acht koppen koffie per dag te drinken. Het regelmatig gebruiken van alcohol tijdens de maaltijd belemmert de opname van calcium in de botten. Dit wordt dan ook afgeraden. Af en toe een glas wijn bij de maaltijd geeft geen problemen.