FOBS-NL: Screening met een simpele VAS-schaal voor een betere identificatie van bevalangstige vrouwen

Rond 11% van de zwangere vrouwen heeft ernstige bevalangst1, hetgeen negatieve lichamelijke en psychische gevolgen kan hebben. Zo hebben vrouwen met bevalangst een grotere kans op onder andere lichamelijke klachten, een langere bevalduur, complicaties en bevallingsgerelateerde posttraumatische-stressstoornis 2-5. Gezien deze mogelijke negatieve consequenties is het belangrijk vrouwen met bevalangst tijdig te identificeren.

Vanuit onderzoek blijkt de FOBS (Fear Of Birth Scale) een bruikbaar screeningsinstrument te zijn voor bevalangst8,9,11. Aangezien meer dan 60% van de vrouwen met bevalangst dit niet bespreekt met hun zorgverlener, is het raadzaam om screening op bevalangst een standaard onderdeel te maken van consultatie. 

Bekijk voor meer informatie het onderzoek: Identifying women with fear of childbirth with the Dutch Fear of Birth Scale and its added value for consultations.

Bekijk hieronder het artikel in het NTOG en de screeningslijst en scoring FOBS-NL. De nummers in de inleiding hierboven refereren naar het artikel. 

Screening met een simpele VAS-schaal voor een betere identificatie van bevalangstige vrouwen

Rond 11% van de zwangere vrouwen heeft ernstige bevalangst1, hetgeen negatieve lichamelijke en psychische gevolgen kan hebben. Zo hebben vrouwen met bevalangst een grotere kans op o.a. lichamelijke klachten, een langere bevalduur, complicaties en bevallingsgerelateerde posttraumatische-stressstoornis 2-5. Gezien deze mogelijke negatieve consequenties is het belangrijk vrouwen met bevalangst tijdig te identificeren. Vragenlijsten zijn echter vaak lang of te ingewikkeld voor de dagelijkse praktijk en er blijkt vaak niet standaard te worden gevraagd naar bevalangst tijdens consultatie9,10,12. Een kort en eenvoudig screeningsinstrument zou de kans op signalering in de klinische praktijk kunnen vergemakkelijken.

Deze cross-sectionele survey studie onderzocht of de Nederlandse versie van de Fear of Birth Scale (FOBS)9, 11 zou kunnen dienen als screeningsinstrument, met de Wijma Delivery Expectations Questionnaire version A (W-DEQ A) als gouden standaard (afkapwaarde ≥ 85 voor bevalangst ja/nee)6-8. De FOBS bestaat uit één vraag: “ Hoe voelt u zich op dit moment over de naderende bevalling?” met daaronder twee Visueel Analoge Schalen (VAS) van 100 mm, met als polen: “kalm” tegenover “bezorgd” en: “geen angst” tegenover “erg angstig“ (zie bijlage). Binnen het onderzoek werd aanvullend geïnventariseerd hoe vaak bevalangst tijdens een consult werd besproken om na te gaan of screenen toegevoegde waarde heeft bij identificatie van vrouwen met bevalangst.

De optimale cut-off score werd bepaald met een ROC (receiver operating characteristic)-curve en scores werden gedefinieerd als terecht positief/negatief en onterecht positief/negatief. Gegevens van 364 nullipara werden geanalyseerd met een gemiddelde leeftijd van 30.7 jaar (SD= 4.3), gemiddelde zwangerschapsduur van 25.6 (SD= 9.9) weken en waarvan 72.5% ten tijde van het onderzoek in zorg was bij een verloskundigenpraktijk. De optimale cut-off score op de FOBS was ≥ 49. De kans dat de FOBS positief was als de W-DEQ A positief was (sensitiviteit), bleek 82.1%. Als de FOBS geen bevalangst aangaf, werd in 81.1% van de gevallen ook geen bevalangst gevonden op de W-DEQ A (specificiteit). De kans dat men werd geclassificeerd met bevalangst op zowel de W-DEQ A als de FOBS (positieve predictieve waarde) was 49.5% (55/111); de kans dat zowel de W-DEQ A als de FOBS negatief was (negatieve predictieve waarde) was 95.3% % (241/253). Ruim 60% van alle nullipara met bevalangst bleek dit niet te bespreken met hun zorgverlener.

Concluderend blijkt de FOBS een bruikbaar screeningsinstrument voor bevalangst. Na een score boven de cut-off is het advies om het gesprek aan te gaan en de angst verder te duiden. Aangezien meer dan 60% van de vrouwen met bevalangst dit niet bespreekt met hun zorgverlener, is het raadzaam om screening op bevalangst een standaard onderdeel te maken van consultatie.

I. (Inge) den Boer ,b, Y.M.G.A. (Yvette)  Hendrix  c, H. (Hans) Knoop b, M.G. (Mariëlle)  van Pampus c

Author information:

Afdeling Medische psychologie, Ziekenhuis Gelderse Vallei, Ede

b Afdeling Medische psychologie, Amsterdam Universitair Medisch Centrum, Universiteit van Amsterdam

c Afdeling Obstetrie en Gynaecologie, OLVG, Amsterdam

 

  1. Nilsson C, Hessman E, Sjöblom H, Dencker A, Jangsten E, Mollberg M, Patel H, Sparud-Lundin C, Wigert H, Begley C. Definitions, measurements and prevalence of fear of childbirth: a systematic review. BMC Pregnancy Childbirth. 2018 Jan 12;18(1):28. doi: 10.1186/s12884-018-1659-7. PMID: 29329526; PMCID: PMC5766978.
  2. Alder J, Fink N, Bitzer J, Hösli I, Holzgreve W. Depression and anxiety during pregnancy: a risk factor for obstetric, fetal and neonatal outcome? A critical review of the literature. J Matern Fetal Neonatal Med. 2007 Mar;20(3):189-209. doi: 10.1080/14767050701209560. PMID: 17437220.
  3. Adams SS, Eberhard-Gran M, Eskild A. Fear of childbirth and duration of labour: a study of 2206 women with intended vaginal delivery. BJOG. 2012 Sep;119(10):1238-46. doi: 10.1111/j.1471-0528.2012.03433.x. Epub 2012 Jun 27. PMID: 22734617.
  4. Zaers S, Waschke M, Ehlert U. Depressive symptoms and symptoms of post-traumatic stress disorder in women after childbirth. J Psychosom Obstet Gynaecol. 2008 Mar;29(1):61-71. doi: 10.1080/01674820701804324. PMID: 18266166.
  5. Shlomi Polachek I, Dulitzky M, Margolis-Dorfman L, Simchen MJ. A simple model for prediction postpartum PTSD in high-risk pregnancies. Arch Womens Ment Health. 2016 Jun;19(3):483-90. doi: 10.1007/s00737-015-0582-4. Epub 2015 Sep 23. PMID: 26399873.
  6. O'Connell MA, Leahy-Warren P, Kenny LC, Khashan AS. Pregnancy outcomes in women with severe fear of childbirth. J Psychosom Res. 2019 May;120:105-109. doi: 10.1016/j.jpsychores.2019.03.013. Epub 2019 Mar 14. PMID: 30929700.
  7. Wijma K, Wijma B, Zar M. Psychometric aspects of the W-DEQ; a new questionnaire for the measurement of fear of childbirth. J Psychosom Obstet Gynaecol. 1998 Jun;19(2):84-97. doi: 10.3109/01674829809048501. PMID: 9638601.
  8. Calderani E, Giardinelli L, Scannerini S, Arcabasso S, Compagno E, Petraglia F, Ricca V. Tocophobia in the DSM-5 era: Outcomes of a new cut-off analysis of the Wijma delivery expectancy/experience questionnaire based on clinical presentation. J Psychosom Res. 2019 Jan;116:37-43. doi: 10.1016/j.jpsychores.2018.11.012. Epub 2018 Nov 20. PMID: 30654992.
  9. Haines HM, Pallant JF, Fenwick J, Gamble J, Creedy DK, Toohill J, Hildingsson I. Identifying women who are afraid of giving birth: A comparison of the fear of birth scale with the W-DEQ A in a large Australian cohort. Sex Reprod Healthc. 2015 Dec;6(4):204-10. doi: 10.1016/j.srhc.2015.05.002. Epub 2015 May 15. PMID: 26614602.
  10. Roosevelt L, Low LK. Exploring Fear of Childbirth in the United States Through a Qualitative Assessment of the Wijma Delivery Expectancy Questionnaire. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs. 2016 Jan-Feb;45(1):28-38. doi: 10.1016/j.jogn.2015.10.005. Epub 2015 Nov 25. PMID: 26815796.
  11. Haines H, Pallant JF, Karlström A, Hildingsson I. Cross-cultural comparison of levels of childbirth-related fear in an Australian and Swedish sample. Midwifery. 2011 Aug;27(4):560-7. doi: 10.1016/j.midw.2010.05.004. Epub 2010 Jul 3. PMID: 20598787.
  12. van Dinter-Douma EE, de Vries NE, Aarts-Greven M, Stramrood CAI, van Pampus MG. Screening for trauma and anxiety recognition: knowledge, management and attitudes amongst gynecologists regarding women with fear of childbirth and postpartum posttraumatic stress disorder. J Matern Fetal Neonatal Med. 2020 Aug;33(16):2759-2767. doi: 10.1080/14767058.2018.1560409. Epub 2019 Jan 4. PMID: 30563384.