Advies over voeding

Gezonde voeding is een gevarieerd voedingspatroon met voldoende eiwitten, koolhydraten, vetten, vezels, vitaminen, mineralen en vocht. Als u gezond eet, verbetert uw weerstand, herstelt u sneller van ziekte en heeft u minder risico op chronische ziekten.

Aandacht voor voeding

Wat zijn eiwitten, koolhydraten, vetten, vezels en vocht? 

Eiwitten

Eiwitten zijn bouwstenen voor uw lichaam, zij dragen bij aan de opbouw en het behoud van spierweefsel en leveren energie. Als u ziek bent, heeft u extra eiwitten nodig om goed te herstellen. Er zijn twee soorten eiwitten: dierlijke en plantaardige eiwitten. Dierlijke eiwitten zitten in vlees, vis, melk, kaas, eieren en andere zuivelproducten. Plantaardige eiwitten zitten in brood, graanproducten, peulvruchten en noten.

Koolhydraten

Koolhydraten geven het lichaam energie, uw lichaam kan niet functioneren zonder koolhydraten. Goede bronnen waar koolhydraten in zitten zijn volkoren graanproducten zoals volkorenbrood en volkorenpasta, aardappels, peulvruchten, groente en fruit. Daarnaast zorgen deze producten voor een lager risico op hart- en vaatziekten, diabetes en overgewicht.

Vetten

Vetten zijn belangrijke energiebronnen voor het lichaam. Daarnaast zijn vetten nodig voor het opbouwen van lichaamscellen, het immuunsysteem en de hersenen. Daarnaast is vet een bron voor vitamine A, E, D en K. Gezonde bronnen voor vetten zijn zachte en smeerbare vetten, olie, vette vis en noten.

Vezels

Vezels, ook wel voedingsvezels genoemd, zijn delen van planten die het lichaam niet kan verteren. Zij dragen bij aan het goed functioneren van de darmen, verlagen het risico op hart- en vaatziekten en zorgen voor een verzadigd gevoel. Vezels zitten in volkoren producten, peulvruchten, groenten, fruit en noten.

Vocht

Het lichaam bestaat voor een groot deel uit vocht. Om het lichaam goed te laten functioneren, is het van belang de vochtbalans in het lichaam goed te houden. Daarnaast is vocht nodig voor het opnemen van voedingsstoffen in de darm, het transporteren van voedingsstoffen en afvalstoffen in het lichaam en het regelen van de lichaamstemperatuur. Het meeste vocht komt het lichaam binnen via het drinken. De hoeveelheid vocht is afhankelijk van leeftijd, inspanning, temperatuur en verdere gezondheid; een volwassen persoon heeft gemiddeld 1,5 – 2 liter vocht per dag nodig. Goede bronnen voor vocht zijn (kraan)water en gefilterde koffie zonder suiker. Ook groene of zwarte thee zonder suiker is een goede bron voor vocht.

Voedingsadvies

De Schijf van Vijf helpt u bij het een gezond voedingspatroon. Hoeveel voeding u dagelijks nodig heeft, is afhankelijk van leeftijd, gewicht en gezondheid. Kijk voor meer informatie ook op de website van het Voedingscentrum of vraag u behandelaar of diëtist om advies.

Eet dagelijks minimaal 200 gram groente

Het dagelijks eten van minimaal 200 gram groente zorgt voor een lager risico op hart- en vaatziekten, bepaalde vormen van kanker en diabetes. Daarnaast zit groente vol met goede voedingsstoffen en vezels, zorgt het voor een verzadigd gevoel en is het laag in calorieën. Eet gevarieerd en wissel de soorten groente af. Verspreid het eten van groente over de maaltijden en eet groente als snack of tussendoortje.

Eet dagelijks ten minste 200 gram fruit

Het eten van minimaal twee porties fruit per dag zorgt voor een lager risico op hart- en vaatziekten, bepaalde vormen van kanker en diabetes. Daarnaast zit fruit vol met goede voedingsstoffen en vezels en zorgt fruit voor een verzadigd gevoel. Eet gevarieerd en wissel de soorten fruit af. Vervang fruit niet door sap, dit bevat minder voedingsstoffen. Tip: maak gebruik van een fruitkalender om te kijken welke fruitsoorten in dit seizoen goed verkrijgbaar zijn.

Eet dagelijks ten minste 90 gram (+/- 3 boterhammen) volkorenbrood of volkorenproducten

Eet dagelijks bruin brood, volkorenbrood of volkorenproducten. Deze producten leveren voedingsvezels, vitaminen, mineralen en jodium. Let op! Het is mogelijk dat er kleurstof aan brood is toegevoegd waardoor het volkorenbrood lijkt. Kijk op de ingrediëntenlijst of het brood is gemaakt van volkorenmeel. Wissel het eten van brood af met knäckebröd, havermout, muesli of volkoren ontbijtgranen zonder toegevoegd suiker en zout.

Eet u weinig of onregelmatig brood? Let er dan op dat u voldoende jodium binnenkrijgt via vis uit de zee, zeewier, eieren of zuivelproducten.

Eet wekelijks peulvruchten

Eet wekelijks een portie peulvruchten. Peulvruchten zijn een vleesvervanger waardoor het eten van vlees die dag niet nodig is.

Peulvruchten verlagen het cholesterolgehalte en de risico’s op hart- en vaatziekten. Daarnaast leveren zij vezels, vitaminen en mineralen aan het lichaam.

Eet ten minste 15 gram ongezouten noten per dag

Eet dagelijks 15 gram ongezouten noten, dit komt overeen met 1 klein handje of 1 eetlepel. Het dagelijks eten van noten zorgt voor een lager risico op hart- en vaatziekten en verlagen het cholesterolgehalte.

Eet niet meer dan 1 handje noten per dag, noten leveren veel calorieën op. Kies voor ongezouten nootsoorten.

Voeg ook eens noten toe aan een gerecht of maaltijd.

Neem enkele porties zuivel per dag, waaronder melk of yoghurt

Eet dagelijks zuivelproducten en eet minimaal twee tot drie porties per dag. Het eten van zuivel verlaagd de risico’s om kanker en diabetes type 2. Kies bij voorkeur voor magere of halfvolle producten en beperk het gebruik van producten waar suiker of zout aan is toegevoegd. Let ook bij het eten van kaas op de hoeveelheid vet en zout, magere kaas en kaas met minder dan 2 gram zout per 100 gram kaas zijn de beste keuzes.

Eet u geen zuivelproducten door een allergie of intolerantie? Kijk dan met een behandelaar of diëtist op welke wijze de zuivelproducten kunnen worden vervangen om te korten in de voeding te voorkomen.

Eet een keer per week vis, bij voorkeur vette vis

Eet wekelijks een portie vis, bij voorkeur vette vis. Vissoorten die voor meer dan 5% uit vet bestaan, zijn vette vissoorten.

Het eten van vis levert eiwitten, mineralen en vitaminen op. Daarnaast bevat vis onverzadigde vetzuren die nodig zijn voor een goede hersenfunctie en worden de risico’s op chronische ziekten verlaagt. Let bij het eten van vis op zoutgehalte; beperk het eten van zoute vis.

Moeite met wekelijks vis eten bij de warme maaltijd? Eet eens vis als broodbeleg of tussendoortje en maak gebruik van de verschillende bereidingsmanieren om vis klaar te maken.

Drink kraanwater en groene en zwarte thee, en kies voor gefilterde koffie.

Drink dagelijks 1,5 tot 2 liter vocht. Water is gezond én goedkoop! Andere gezonde dorstlessers zijn groene en zwarte thee en gefilterde koffie zonder suiker. Drink dagelijks drie koppen thee om de bloeddruk te verlagen het risico op een beroerte te verkleinen.

Drink niet meer dan vier kopjes koffie per dag om nadelige effecten van cafeïne te voorkomen. Beperk het gebruik van suikerhoudende dranken.

Moeite met voldoende vocht drinken? Maak gebruik van een herbruikbaar plastic fles en zet deze, gevuld met water of thee bij of naast u neer. Voeg voor extra smaak groente of fruit toe aan het water of maak hier ijsblokjes van.

Drankenwijzer

De Drankenwijzer van de Alliantie Voeding in de Zorg helpt nierpatiënten hun fosfaatinname te beperken. Wageningen University & Research analyseerde hiervoor meer dan 70 dranken. Download de Drankenwijzer hier.

Gebruik zachte margarine, vloeibaar bak- en braadvet en plantaardige oliën

Vervang boter, harde margarine en bak- en braadvetten door zachte margarine, vloeibaar bak- en braadvet en plantaardige oliën. De laatstgenoemde producten bevatten meer onverzadigd vet en verlagen het cholesterol. Wissel het gebruik van vloeibare bak- en braadproducten af met plantaardige oliën. Aan margarine, halvarine en bak- en braadproducten is vitamine A, D, en E toegevoegd en is een eenvoudige manier om voldoende van deze vitaminen binnen te krijgen.

Beperk het gebruik van producten met verzadigde of transvetten. Deze vetten zitten met name in boter, harde margaine, bak- en braadvetten, snacks en koek.

Beperk de consumptie van rood vlees en met name bewerkt vlees

Rood en bewerkt vlees verhoogt het risico op een beroerte, diabetes type 2 en kanker. Eet gevarieerd en eet een dag in de week geen vlees. Niet alleen verlaagt u hierdoor de gezondheidsrisico’s, het is ook goed voor het klimaat en milieu.

Eet niet meer dan 500 gram vlees per week, waarvan maximaal 300 gram roodvlees. Kies bij voorkeur voor mager en onbewerkt vlees als kipfilet, magere runderlappen, haaskarbonades of magere varkenslappen.

Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag

Het advies is om geen alcohol te drinken, in ieder geval niet meer dan 1 glas per dag. Matig alcoholgebruik heeft zowel negatieve als positieve effecten op de gezondheid. Meer dan 1 glas alcohol per dag heeft alleen maar negatieve gevolgen op de gezondheid. Dit advies geldt voor zowel mannen als vrouwen.

Voeg aan het eten en drinken zo min mogelijk suiker en/of zout toe.

Eet niet meer dan 6 gram zout per dag. Te veel zout in uw eten verhoogt het risico op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, nierproblemen, maagkanker en botontkalking. Beperk het gebruik van producten met veel zout, kies voor producten met weinig toegevoegd zout en kook zonder ‘pakjes en zakjes’.

Het eten van te veel suiker zorgt voor risico op chronische ziekten, diabetes type 2 en problemen met gebit. Beperkt het gebruik van suiker, suikerhoudende dranken en producten waar suiker aan is toegevoegd.

Suppletie

Bij een gezond en gevarieerd voedingspatroon heeft u geen suppletie nodig. Vitamine D is een uitzondering hierop. Voor jonge kinderen, ouderen, mensen met een getinte huidskleur, mensen die weinig buiten komen, vrouwen boven de 50 jaar en zwangere vrouwen geldt het advies om extra vitamine D te nemen. Deze personen hebben dagelijks 10 microgram vitamine D nodig, alleen personen boven de 70 jaar hebben 20 microgram vitamine D per dag nodig.

Voedingsadvies van diëtisten

Onze diëtisten zijn experts in goede voeding bij ziekte en herstel. De diëtist helpt u bij het kiezen van goede voeding die past bij uw situatie, de aandoening die u heeft of behandeling die u krijgt. Wanneer u in het ziekenhuis opgenomen bent, bekijkt de arts of medebehandeling van de diëtist voor u nodig is.

Onze diëtisten werken op verwijzing van een arts van het ziekenhuis. Zij houden een spreekuur. Dit doen zij voor een aantal aandoeningen en behandelingen. Voor overige dieetvragen, kunt u contact opnemen met een diëtistenpraktijk bij u in de buurt. Bijvoorbeeld als u gecontroleerd wilt afvallen of aankomen, of als u vragen heeft over bijvoorbeeld cholesterol. 

Lees verder voor meer voedingsadvies van onze diëtisten. Of kijk bij de afdeling diëtetiek.

Schijf van 5
Schijf van 5
Een gezonde maaltijd in Ziekenhuis Gelderse Vallei
Een gezonde maaltijd in Ziekenhuis Gelderse Vallei